Berna van Baarsen is cum laude afgestudeerd in de sociale psychologie aan de Universiteit van Amsterdam en is gepromoveerd aan de Vrije Universiteit bij de vakgroep Sociologie en Sociale Gerontologie. Haar proefschrift ging over eenzaamheid bij oudere mensen die hun partner hadden verloren en was getiteld: "How's life? Adaptation to widowhood in later life and the consequences of partner death on the experienced emotional and social loneliness". Sinds 2000 werkt zij als ethicus/psycholoog bij de afdeling Metamedica, sectie Filosofie en Medische Ethiek in het VU medisch centrum Amsterdam. Naast docent ethiek is zij als senior onderzoeker actief in onderzoek naar Lijden en Levenseinde. Sinds 2003 is zij ethicus-lid van de Medisch Ethische Toetsingscommissie van het VUmc (METC-VUmc). Zij is als redactielid betrokken bij het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek (TGE) en bij het Onderwijskatern Tracer, het tweewekelijks medewerkerblad van het VUmc. Sinds 2008 is zij (vervangend) ethicus-lid van de Regionale Toetsingscommissie Euthanasie regio Overijssel, Gelderland, Utrecht en Flevoland.
Berna geeft ethiek onderwijs aan studenten geneeskunde, co-assistenten, buitenlandse artsen en (militaire) huisartsen in opleiding. Zij is coördinator van het derde en vierde jaars ethiek onderwijs (Oude Curriculum) en coördinator van het Stageoverstijgend Onderwijs (SOO) dat aan co-assistenten wordt gegeven. Tevens participeert zij als tutor en als mentor in het Nieuwe Curriculum (NC) onderwijs aan 1ste jaars studenten. In het NC geeft zij diverse cursussen ethiek en gezondheidszorg, zoals Ziektegedrag, Principes van de medische ethiek en Sterven. Zij begeleidt studenten in hun stage-onderzoek, zoals een onderzoek naar de rol van de huisarts naar de zorgverlening rond abortus provocatus (dat is afgerond met een publicatie in Huisarts en Wetenschap) en onderzoek naar morfinegebruik en vertrouwen in medisch handelen in het licht van religie.
Als senior onderzoeker is Berna geïnteresseerd in het ontwikkelen en uitvoeren
van onderzoek dat valt binnen het thema Zorg voor het Levenseinde, waarin (toekomstige)
projecten over spirituele zorg, lijden en levenseinde, existentiële eenzaamheid,
ziekte, ziektebeleving en sterven, en de arts-patiënt relatie. In 2004 is zij een
onderzoek gestart naar de relaties tussen eenzaamheid, lijden en zingeving. De
vraagstellingen hebben een ethische en filosofische inslag, maar zij zijn ontleend
aan de praktijk van de zorg. Subthema's die aan de orde komen betreffen (existentiële)
eenzaamheid en zingeving, de medische bepaling van de ernst van het lijden en de
problematiek van 'klaar-met-leven' en 'lijden-aan-het-leven' gerelateerd aan de zorg
om het levenseinde (laatste-wil-pil, euthanasie, palliatieve zorg, terminale sedatie).
Genoemde thema's zijn relevant voor de medische, juridische en medisch-ethische
beroepsgroepen en voor de maatschappelijke discussie aangaande wensen, waarden en
normen over levensverlenging dan wel levensverkorting. In het onderzoek wordt gebruik
gemaakt van zowel kwalitatieve als kwantitatieve onderzoeksmethoden. Om de response
te vergroten wordt speciale aandacht besteed aan de selectie en werving van
respondenten. De selectie van respondenten op basis van leeftijd en het hebben van
chronische ziekten stelt de onderzoekers in staat antwoorden te vinden op sociale,
wetenschappelijke en medisch-ethische vragen op het terrein van veroudering, ziekte
en gezondheid, lijden en klaar-met-leven problematiek. In 2005 was zij Co-promotor
van het proefschrift 'Decision making in clinical oncology. An ethical exploration
of cancer treatment refusal' (T. van Kleffens).
Op international niveau heeft zij 2 projecten lopen. Ten eerste is zij sinds 2007
Principal Investigator bij het Mars-500 project (European Space Agency en Institute
for Biomedical Problems, Moscow), getiteld "The effects of group dynamics and
loneliness on cognitive and emotional adaptation to extreme, confined environments".
Ten tweede is zij lid van het Topical Team "Psychosocial and neurobehavioural aspects
of human spaceflight", European Space Agency.